• Follow us

Laatste Nieuws

Jeanette Winterson steekt Frankenstein in een nieuw biotechjasje

Waar gaat de huidige technologische revolutie ons brengen? Jeanette Winterson stoft Frankenstein af voor een antwoord.

Boris Karloff in de door James Whale geregisseerde film Frankenstein, 1931 © Silver Screen Collection / Getty Images

‘Als God niet wil dat we met dingen knoeien, had Ze ons geen hersenen moeten geven.’ Het is zo’n typisch Winterson-zinnetje, lichtelijk smalend, eigengereid en ogenschijnlijk valt er niets tegenin te brengen. Aan het woord is ‘Ry’ Shelley, vroeger Mary geheten, maar hij/zij is transgender, en dat is niet de enige manier waarop deze ik-verteller aan de natuur sleutelt.

Als arts heeft Ry toegang tot de geamputeerde lichaamsdelen die wetenschapper Victor Stein kan gebruiken voor zijn geheime project in de nucleaire bunkers onder Manchester. Zijn doel is om ingevroren breinen weer tot leven te wekken of om te zetten in data, zodat het bewustzijn zich in niet-organische levensvormen kan voortzetten.

Het monster van Frankenstein in een nieuw biotechjasje. De helft van de roman speelt dan ook tweehonderd jaar eerder, als Mary Shelley op reis is met haar dichtende echtgenoot en zij aan haar horrorverhaal werkt. Behalve Shelley en Victor Frankenstein keren ook de andere spelers uit dit historische tableau terug in het gespiegelde heden. Lord Byron als Ron, eigenaar van een lucratief imperium van seksrobots. De arts John Polodori als roddeljournaliste Polly D. (‘Zou ik je misschien mogen interviewen? Trans is nu helemaal in’) en halfzus Claire Clairmont die terugkeert als een Amerikaanse overtuigde christen, die zo haar twijfels heeft over dat ‘knoeien’ met Gods schepping.

Zo samengevat heeft dat iets schematisch, en eerlijk gezegd ontkomt Winterson daar niet helemaal aan. In het eigentijdse verhaal is ieder personage wel heel nadrukkelijk de afgevaardigde van een specifieke visie, alleen de toneelvloer op gestuurd om in socratische dialogen hun wereldbeelden te laten botsen. Wat is de rol van de mens in een wereld van technologie en kunstmatige intelligentie? ‘Kunstmatige intelligentie is niet sentimenteel’, zegt Victor. ‘Ze zoekt naar de beste oplossingen. Het menselijke ras is niet de beste oplossing.’

Winterson heeft goed naar het TED Talk-jargon geluisterd en Victors praatjes lijken daar vaak een parodie op, zoals zijn hele cryogenetische avontuur een parodie lijkt, en zoals de slapstick-scènes rond Ron en zijn seksrobots parodiërend zijn. De grens tussen het speelse en het melige is dan al snel overschreden, bijvoorbeeld als een van die robotdames op hol slaat en vunzige taal begint uit te slaan en Ron haar niet kan uitschakelen omdat hij geen bereik heeft. Dan gaat de lolbroekerij ten koste van de wel degelijk relevante vragen en de ernstige zoektocht, en doet het boek de erbarmelijk woordspelige titel eer aan.

‘Het menselijkeras is niet de beste oplossing’

Waar gaat de huidige technologische revolutie ons brengen? Dat lijkt iedereen zich ineens af te vragen in non-fictie, films, documentaires en ook in romans, zoals in Ian McEwans Machines zoals ik of Rob van Essens De goede zoon. Het aanbod van visionaire duiders is ineens zo groot dat je je afvraagt of er nog iets nieuws over te zeggen is. Bij sommige redenaties in Frankusstein bekroop me wel heel sterk het gevoel dat ik ze al eens eerder had gelezen. Als Victor een preek afsteekt over ‘menselijke verbetering, inclusief dna-interventie’, lijkt hij de kerngedachte uit Yuval Noah Harari’s Homo deus bijna letterlijk te parafraseren: ‘Wat zijn goden, of ze nou Grieks, Romeins, Indiaas, Egyptische, Babylonisch of Azteeks zijn, uit Ragnarök of het Walhalla komen of heren van de onderwereld of de sterrenhemel zijn? Het zijn verbeterde mensen – dat wil zeggen dat ze onze behoeftes en verlangens en onze vetes en gevoelens hebben, maar snel en sterk zijn en geen last hebben van onze biologische beperkingen zoals sterfelijkheid.’

Nieuw is misschien de vraag die Winterson impliciet met deze mix van blijspel en sciencefiction stelt: moeten we het sleutelen aan die nieuwe ‘posthumane’ wereld wel overlaten aan volwassen pubers in ceo-gedaante (Ron) en autistische technerds (Victor)?

Als de roman hierbij bleef was zij een geestige, speelse maar toch niet helemaal bevredigende gedachteoefening geweest, maar gelukkig is er een historische roman in vervlochten die erg veel goedmaakt en die vooral alsnog de schitterende, vonkende lyriek heeft waarvoor ik Winterson graag lees.

Dat zit in kleine zinnetjes (‘de lucht boven me spleet uiteen in gevorkt licht’), in nét die ene sprankelende metafoor (als de regen ze dwingt tot binnen blijven: ‘En nu zijn we opgesloten door ontelbare cipiers, die allemaal uit een druppel water bestaan’), in het ritme en de emotionele intensiteit.

De historische Mary Shelley is veel meer een mens van vlees en bloed, die drie kinderen en haar man verliest, maar bepaald niet de klassieke rol van de verlaten weduwe krijgt toebedeeld: ‘De wereld straft mannen en vrouwen op een andere manier. Overal waar Byron en Shelley komen ontstaan schandalen, maar ze blijven mannen. Ze worden geen hyena’s in onderrok genoemd wanneer ze leven zoals ze willen leven.’

De positie van de vrouw is maar een van de parallellen tussen de wat al te komische verhaallijn en de historische, die de diepere voedingsbodem is en het boek tot meer maakt dan een intelligent spel. Misschien is dit juist opzet en moeten we begrijpen dat in het verleden het specifiek menselijke prominenter aanwezig is. Dan is het ook opzet dat de taal in die delen zo contrasteert met de wat fletse verteltrant van de rest, en veel bezielder is.

Ergens citeert Victor, de wetenschapper uit het heden, Albert Camus: ‘De dingen verkeerd benoemen is bijdragen tot het ongeluk van de wereld.’ Als je de precieze, prikkelende taal van Jeanette Winterson in die beste passages van dit boek leest, begrijp je dat het omgekeerde ook waar is, dat het benoemen juist bijdraagt aan het geluk van de wereld.

Read More



Leave A Comment

More News

De Groene Amsterdammer

Orbán wil meer kinderen en minder natuur 2019-09-17 18:00:00Boedapest – ‘Laten we die groene onzin dat we minder mensen nodig hebben vergeten’, stelde Viktor Orbán. Een lening van 30.000 euro voor jonge

Bij de tentoonstelling ‘Design van het Derde Rijk’ 2019-09-17 18:00:00In hoeverre zijn de ontwerpen die worden getoond in de tentoonstelling Design van het Derde Rijk in het Design Museum Den Bosch ook daadwerkelijk uiti

Ook in de kringlooplandbouw van Carola Schouten zal 2019-09-17 18:00:00Stikstof beheerst het nieuws, en geeft het klimaatdebat momentum. Kringlooplandbouw kan een oplossing bieden, maar dan moet er wel een open debat over

Rapper Commons nieuwe album ‘Let Love’ is serieus 2019-09-17 18:00:00Liefde in al haar vormen en gradaties, daar rapt Common over. Liefde voor God, liefde voor jezelf, liefde voor familie, liefde voor de medemens. Soft?

Klimaatverandering: hoe vertel je het grootste verhaal ter 2019-09-17 18:00:00Psychologen noemen klimaatverandering wel eens ‘the problem from hell’: de oorzaken zijn zo verknoopt met het moderne leven dat we allemaal medepl

‘We moeten moeilijke besluiten nemen over hoe we 2019-09-17 18:00:00Honderdduizenden jongeren die in klimaatmarsen de straat op gingen, daar leefde Naomi Klein van op. Tegelijkertijd is de Canadese journaliste/activist

Knot, wees eerlijk. De Europese Monetaire Unie is 2019-09-17 18:00:00Vorige week kondigde de president van de Europese Centrale Bank (ECB) een tweede monetair stimuleringspakket aan, tot ongenoegen de president van De N

Immanuel Wallerstein (1930 - 2019), architect van de 2019-09-17 18:00:00Socioloog Immanuel Wallerstein bestudeerde zijn leven lang het kapitalisme. Zijn benadering, die hij ‘wereldsysteemanalyse’ doopte, omvatte heel d

De politieke intriges achter de aankoop van twee 2019-09-17 18:00:00Anouk Hoogendijks documentaire Marten en Oopjen – Portret van een huwelijk zoomt in op het stormachtige aankoopproces van de twee Rembrandt-schilder

‘De Groene’ sluit zich aan bij de media-actie 2019-09-17 18:00:00Journalistiek gaat over waarheidsvinding en de waarheid ligt wat de klimaatcrisis betreft niet in het midden. Aan de vooravond van de VN-klimaattop op

Jean-Claude Juncker dacht te kunnen vliegen. Een misrekening 2019-09-17 18:00:00In cruciale en urgente dossiers waar de Commissie-Juncker politieke richting had kunnen geven, deed zij dat nauwelijks. Hoe heeft dit kunnen gebeuren?

‘Ik rook opeens dat je-kunt-er-langs-de-grachten-lopen-chauvinisme’ 2019-09-17 18:00:00Voor welk verleden kies je bij het conserveren van fotografie?

VK: Home

Klimaatbetogers op de stoep bij klimaatscepticus Trump in New! 2019-09-20 14:01:12Miljoenen betogers over de hele wereld voerden vrijdag actie voor het klimaat. Ook in New York, waar maandag de VN-klimaattop wordt gehouden. Een bete

De zachte hand of keihard neerslaan: hoe bestrijden New! 2019-09-20 13:44:30‘Een aanval op de rechtsstaat’, klonk het deze week eensluidend na de moord op advocaat Derk Wiersum. Maar daarna ging de aandacht al snel

Op vakantie met de e-auto: staatssecretaris pleit voor New! 2019-09-20 12:58:10Nederland gaat het hem weer flikken; het land met het dichtste netwerk van laadpalen ter wereld, wil dat de elektrische automobilist straks ook zonder

Talkshowhost Eva Jinek maakt overstap naar RTL New! 2019-09-20 12:18:42Eva Jinek (41) maakt de overstap van de NPO naar RTL. Vanaf januari zal ze bij RTL 4 een latenighttalkshow afwisselen met Beau van Erven Dorens, zoals

‘Stuurman des konings’ ontdeed Beatrix van haar kille New! 2019-09-20 12:00:00Hans van der Voet, roemrucht ‘stuurman des konings’, is overleden. Dertien jaar lang was hij als directeur van de Rijksvoorlichtingsdienst

Na zijn samenwerking met Snowden is hij nooit New! 2019-09-20 09:47:00Journalist Glenn Greenwald is sinds zijn samenwerking met NSA-klokkenluider Edward Snowden nooit opgehouden het machthebbers moeilijk te maken, in jun

Wie is de man die wordt gelinkt aan New! 2019-09-20 06:27:00Ridouan T. slaagde er jarenlang in om onder de radar te blijven. Inmiddels wordt de veronderstelde cocaïnemiljonair internationaal gezocht wegens

Een Australische vrouw beweert 2500 persoonlijkheden te hebben, 2019-09-20 03:23:51Berichten verspreiden zich vaak razendsnel, of ze nu kloppen of niet. Wij proberen de zin van de onzin te scheiden. Vandaag: een Australische vrouw he

Nederlandse banken dreigen wet te overtreden uit angst 2019-09-20 03:18:00Nederlandse banken zijn van plan de wet te overtreden omdat ze van ongeveer duizend Nederlanders met een Amerikaanse nationaliteit de bankrekening dre

SER dringt aan op verplichtend vrouwenquotum voor 2019-09-19 23:00:00Het kabinet moet met ingang van 2020 een verplichtend ‘ingroeiquotum’ invoeren voor meer topvrouwen bij beursgenoteerde bedrijven. Als de

Een jaar na het ongeval met de Stint: 2019-09-19 23:00:00Bij het ongeluk met de Stint in Oss kwamen vorig jaar vier kinderen van basisschool de Korenaer om het leven. Hoe gaat een school om met zo’n dr

Ruttes negende: staat hier een compleet andere premier 2019-09-19 16:25:46Mark Rutte gaat zijn tiende jaar als minister-president in en daar zal dit jaar nog vaak aan gerefereerd worden. Zijn opponenten konden hem al die jar

PAROOL: Home

Alles over de liquidatie van advocaat Derk Wiersum New! 2019-09-20 18:34:50

Politie: ‘Verdachte moord op Wiersum tussen 20 en New! 2019-09-20 13:02:00De verdachte van de moord op advocaat Derk Wiersum is vermoedelijk tussen de 20 en 25 jaar oud. Dat meldde de politie vrijdag. Eerder zei de politie d

Tbs geëist tegen man die vrouwen mishandelde in New! 2019-09-20 12:40:00De officier eiste vrijdagmiddag in de rechtbank een celstraf van 18 maanden en tbs met dwangverpleging tegen de 23-jarige Nabil O., wegens zware misha

Halina Reijn: ‘We zijn beesten met een laagje New! 2019-09-20 12:00:00Het regiedebuut Instinct van Halina Reijn (43) is goed ontvangen. De film is zelfs geselecteerd als Oscarinzending. Hoewel Ivo van Hove loslaten zwaar

Eva Jinek stapt over naar RTL New! 2019-09-20 10:42:00Eva Jinek verruilt de publieke omroep voor RTL. Ze gaat samen met Beau van Erven Dorens afwisselend de late avondshow doen, waarbij ze ieder een aanta

Alles over de liquidatie van Derk Wiersum New! 2019-09-20 09:50:53

‘Nederland is in de greep van islamofobie’ New! 2019-09-20 06:33:06Nederland is in de greep van islamofobie, meent integratie-expert Walter Palm. In een vlammend essay waarschuwt hij voor het gevaar dat moslims in zij

Wat kan Nederland leren van het moederland van New! 2019-09-20 05:47:00‘Italiaanse toestanden’, werd geroepen na de moord op advocaat Derk Wiersum. Wat kan Nederland leren van het moederland van de maffia over

Kogel door ruit bij huisartsenpraktijk in Noord New! 2019-09-20 05:10:57De politie bevestigt dat er een inslag en een huls zijn aangetroffen.

Cafébezoekers­ drinken steeds minder, gebruik cocaïne neemt toe New! 2019-09-20 05:00:23Drank blijft het roesmiddel dat voor de meeste problemen en verslavingen zorgt, al consumeren café­bezoekers in de stad steeds minder alcoh

Isabelle Huppert op het Amsterdamse podium: fenomenaal 2019-09-20 04:35:08Man, daar stáát ze gewoon, op het podium van de Amsterdamse Stadsschouwburg/ITA: de Franse diva Isabelle Huppert, bekend van films als L

Frits Wester neemt rustpauze om alcoholgebruik 2019-09-20 04:23:00Parlementair verslaggever Frits Wester van RTL Nieuws zal om gezondheidsredenen de komende tijd niet te zien zijn bij RTL Nieuws.

NU - Algemeen

Verdachte van liquidatie advocaat volgens politie ouder dan New! 2019-09-20 14:24:32De Amsterdamse politie heeft de geschatte leeftijd van de verdachte van de schietpartij in Amsterdam afgelopen woensdag naar boven bijgesteld. De leef

Duitsland komt met miljardeninvestering tegen klimaatverandering New! 2019-09-20 14:22:43Duitse bondskanselier Angela Merkel en haar coalitie hebben vrijdag een grootschalig nieuw klimaatplan aangekondigd. De komende jaren wordt er 50 milj

Eva Jinek maakt overstap van publieke omroep naar New! 2019-09-20 12:43:53Eva Jinek stapt in januari over naar RTL. De presentatrice heeft een vierjarig contract getekend en gaat voor RTL een latenightshow presenteren, zo me

Zittingen in zaak-Taghi achter gesloten deuren na moord New! 2019-09-20 12:20:16De inleidende zittingen in het proces tegen Ridouan Taghi en zijn vermeende criminele organisatie op dinsdag 24 en donderdag 26 september zijn niet to

Emotionele herdenking van dodelijk ongeluk met stint in New! 2019-09-20 11:56:23Na precies een jaar is vrijdagmiddag het dodelijke stintongeval in Oss herdacht. Het was een herdenking vol emoties, waarbij onder meer een herdenking

Politie definitief aansprakelijk voor schietpartij Alphen aan den New! 2019-09-20 10:36:28De politie is definitief aansprakelijk voor de geleden materiële en immateriële schade als gevolg van de schietpartij in winkelcentrum Ridde

'Grootste reeks klimaatprotesten ooit' van start New! 2019-09-20 10:35:14Wereldwijd zijn vrijdag honderdduizenden scholieren en sympathisanten op de been voor het begin van de grootste reeks klimaatprotesten die ooit is gep

Dream or Donate-oprichter schikt met gedupeerden New! 2019-09-20 09:27:25De oprichter van Dream or Donate, de crowdfundingsite die onlangs plotseling uit de lucht verdween, treft een schikking met de gedupeerden. Dat meldt

'Liquidatie van Wiersum is een middelvinger naar de New! 2019-09-20 09:23:04In de Week van NU praat presentator en hoofdredacteur Gert-Jaap Hoekman met de redactie over het nieuws op NU.nl.

Vooruitblik F1: 'Verstappen tegen sterk Mercedes in Singapore' New! 2019-09-20 07:15:07Is Singapore de plek waar het moet gebeuren voor Max Verstappen? Zondagmiddag staat de Grand Prix van Singapore op de F1-kalender. NU.nl-presentator B

PSV begint Europa League met doelpuntrijke zege op 2019-09-19 15:10:43PSV is donderdag goed begonnen aan de groepsfase van de Europa League. De Eindhovenaren wonnen in eigen huis in een doelpuntrijke wedstrijd van Sporti

Feyenoord en AZ bezig aan eerste groepsduel in 2019-09-19 15:01:57In de Europa League worden donderdagavond de eerste groepswedstrijden gespeeld. PSV won met 3-2 van Sporting CP, Feyenoord gaat om 21.00 uur op bezoek

RTV Noord: Het laatste

Bloemenzee ter nagedachtenis aan verongelukte jongens New! 2019-09-20 14:38:17Bij Valthermond is een bloemenzee ontstaan ter nagedachtenis aan de twee jongens van 17 en 18 jaar die maandagavond omkwamen bij een ongeluk.

Strik de veters: het amateurvoetbal begint weer New! 2019-09-20 14:23:18Amateurvoetballers opgelet, de zomerstop is definitief voorbij. Dit weekend mogen 803 seniorenteams uit Groningen de wei in.

Dit weekend in Groningen: Kadepop, Tellerlikkerfestival en Ede New! 2019-09-20 13:30:00Het weekend staat weer voor de deur. In onze provincie is zaterdag en zondag van alles te beleven. Nog geen idee wat je wilt gaan doen? We hebben een

Live: Donar pakt initiatief, maar Benfica blijft eenvoudig New! 2019-09-20 13:16:23De basketballers van Donar staan vanavond voor een schier onmogelijke opgave in de return van de eerste voorronde Champions League tegen Benfica.

Damster huizen bevingsbestendig dankzij nieuwe techniek New! 2019-09-20 13:01:00'2019 moet het jaar van de uitvoering worden', zei minister Wiebes als het gaat om de versterking. In Appingedam is dat vrijdag voorzichtig gevierd.

Hardleerse drugsdealer belooft rechter: 'U zult mij hier New! 2019-09-20 13:00:00Een 40-jarige man uit Bedum hangt dertig maanden celstraf, waarvan zes maanden voorwaardelijk, boven het hoofd wegens drugsdealen, rijden onder invloe

Wat gebeurde er deze week in Groningen? Zie New! 2019-09-20 12:45:14Het was een drukke week in de gemeente Groningen. Een tekort van 35 miljoen moet worden opgevangen, Prinsjesdag bracht niet de gehoopte oplossingen.

Noordelijke gymtrainsters maken kans op titel Coach van New! 2019-09-20 12:24:00Aniek Maat van sport- en dansschool SDM in Marum en Aimée Tent van Acrogym Ter Apel zijn door de KNGU genomineerd voor de titel Coach/trainer v

'Door biomassa besparen we 1,3 miljoen ton aan New! 2019-09-20 12:00:38De kolencentrale van RWE in de Eemshaven draait volgende week voor het eerst op biomassa. 'We willen de doelstelling halen van 49 procent CO2-reducti

Belgische havens moeten, net als Groningen Seaports, belasting New! 2019-09-20 10:46:57België heeft zijn havens illegale staatssteun gegeven door geen vennootschapsbelasting te heffen. Dat oordeelt het Europees Gerecht.

Danny Buijs: 'Voorlopig op deze weg doorgaan' New! 2019-09-20 10:21:39Hoewel FC Groningen slechts vier punten pakte uit de eerste vijf wedstrijden, wanhoopt FC Groningen-trainer Danny Buijs niet. De oefenmeester blikt me

Het is oogsttijd: 'Let op verraderlijk gladde wegen New! 2019-09-20 09:58:13Door het begin van de oogsttijd kunnen wegen verraderlijk glad zijn door modder op de weg. Een nieuwe verkeerscampagne moet automobilisten op de gevar


Disclaimer and Notice:WorldProNews.com is not responsible of these news or any information published on this website.